Nee, Erik Van Looy, sushi eet je beter niet meer op als de houdbaarheidsdatum overschreden is. Toch zijn er – behalve vlees en vis – aardig wat voedingsmiddelen die je wel zonder probleem nog na vervaldatum kunt eten. Daarom dat er op je chocopot niet ‘te gebruiken tot’ maar ‘ten minste houdbaar tot’ staat. Om de versheid van de choco te beoordelen, vertrouw je nu op je ogen en neus, maar in de toekomst komt daar wellicht een meer objectieve indicator bij. Zo experimenteren bedrijven en onderzoeksinstellingen vandaag al met sensoren, inkten en etiketten die een signaal geven zodra de inhoud van de verpakking niet langer aan de vooropgestelde kwaliteit voldoet.

Sensoren ruiken bederf
In 2007 al ontwikkelden Freshpoint en Ciba Specialty Chemicals, nu BASF, de tijd- en temperatuurindicator OnVu, een label met blauwe inkt op basis van organische kristallen dat verbleekt naarmate de tijd verstrijkt en/of de omgevingstemperatuur schommelt. Is de kleur bleker dan de referentiekleur in de rand, dan is het product rijp voor de vuilnisbak. In eigen land werken onderzoekers van de UGent, KULeuven, VUB en Radboud Universiteit Nijmegen samen aan een optische sensor die in een verpakking geuren van bederf kan waarnemen. Door de verpakkingen te scannen, kunnen producenten en retailers vervolgens vaststellen welke producten niet in de winkelrekken mogen landen. Dr.ir. Mike Vanderroost coördineert het CheckPack-onderzoeksproject: “De chip in de verpakking zal amper enkele millimeters groot zijn. Als consument zal je er niets van merken. De sensor is in de eerste plaats bedoeld als hulpmiddel in de supply chain.” Verwacht wordt dat het prototype over twee jaar klaar is.

 

De wetgeving maakt momenteel enkel melding van de houdbaarheidsdatum – Mike Vanderroost

 

Wetgeving moet veranderen
Hoewel er in het buitenland nu al succesvolle testcases zijn, zal het zeker in België dus nog een tijd duren voor ook de consument slimme etiketten op de verpakkingen zal zien verschijnen. Dat heeft onder meer te maken met de hoge kostprijs en de wetgeving. Vanderroost: “Voorlopig maakt die alleen melding van een houdbaarheidsdatum. Willen we die vervangen door bijvoorbeeld een kleurenlabel, dan moet de wetgeving wijzigen.” En dat zal zonder twijfel heel wat voeten in de aarden hebben.

Begrijpelijk voor iedereen
Er heerst bijvoorbeeld nogal wat scepsis over het interpretatievermogen van de consument. De uitdaging ligt erin een systeem te vinden dat zo eenvoudig is dat iedereen het op dezelfde manier begrijpt. En uiteraard moet ook de betrouwbaarheid tiptop zijn. Geen enkele voedingsproducent wil meemaken dat een label verkeerdelijk aangeeft dat zijn product nog eetbaar is.

Zuurstofabsorberende folie
Intelligente verpakkingen is één ding, actieve verpakkingen iets ander. Die werken actief in op de kwaliteit van het verpakte levensmiddel. Wie vroeger uit de versafdeling van de supermarkt al eens een pizza kocht, vond onderaan de bodem vaak een zakje met ijzerpoeder, bedoeld om het restje zuurstof in de verpakking te absorberen en dus de pizza langer vers te houden. Peter Ragaert, professor packaging technology bij UGent: “Vandaag kunnen die zuurstofabsorbers geïntegreerd worden in de verpakkingsfolie. Je vindt ze ook terug in bepaalde plastic flessen gevuld met fruitsap, bier of wijn.”

 

Vandaag kunnen zuurstofabsorbers geïntegreerd worden in de verpakkingsfolie – Peter Ragaert

 

Bescherm kledij tegen diefstal
Tot slot spreken we niet alleen over intelligente verpakkingen als het over kwaliteit van voedsel gaat. Bezoekers van online winkels zagen in hun mailbox vast al een link passeren waarmee ze kunnen volgen waar hun bestelling zich bevindt. Voor die track & trace-functie bevestigen retailers RFID-tags (Radio-Frequency Identification) op hun verpakkingen. Diezelfde tags vind je overigens terug in kledij. Voor winkels is het een makkelijke manier om hun kleren tegen diefstal te beschermen.

Spontane jukebox
Gekoppeld aan het kassasysteem zouden zo’n etiketten op termijn zelfs kunnen leiden tot een geautomatiseerd afrekensysteem. Nog een groep die op wolken loopt, zijn de marketeers. Voor hen dient zich een arsenaal aan nieuwe mogelijkheden aan. Wat zou je er bijvoorbeeld van denken als je smartphone spontaan een vrolijk muziekje begint te spelen zodra je een blikje bier opentrekt? Wees maar zeker, het is geen verre toekomst meer.