20 december 1994. Voor distributiebedrijven en producenten luidt die datum het begin van een nieuw tijdperk in. Europa voert die dag een richtlijn in die alle fabrikanten in haar lidstaten verplicht ‘de productie van verpakkingsafval te beperken en hergebruik te bevorderen’. In de aanloop naar de nieuwe verpakkingsrichtlijn stichten enkele Europese industriële spelers The European Organization for Packaging and the Environment, met de bedoeling hun gezamenlijke standpunten Europees te verdedigen. Twintig jaar later heeft EUROPEN zich opgewerkt tot een belangrijke en betrouwbare gesprekspartner voor de Europese Instellingen. Betrouwbaar, want ze vertegenwoordigt de volledige keten van de verpakkingsindustrie. Van BASF over Tetra Pak tot Coca-Cola, van materialen-, over verpakkingsproducenten tot –afnemers. Een cruciale rol daarin is weggelegd voor managing director Virginia Janssens. Zij is het die de visie van de verpakkingsindustrie in Europa uitdraagt.

Geen kleinigheidje om de verschillende spelers en visies op een lijn te krijgen. Wat verbindt jullie leden?
“Onze leden zijn globale spelers. Allemaal willen ze dat hun verpakte producten in de 28 lidstaten vrij kunnen circuleren. Via ons Europees netwerk waken we erover dat de Europese markt één blijft en de nodige economische schaalvoordelen biedt aan bedrijven die internationaal actief zijn. Twee, alle 54 leden hebben de ambitie hun ecologische voetafdruk op een duurzame manier te verminderen. Hoe, hangt af van de specifieke supply chain-vereisten van het verpakte product. Het is onze taak om Europese beleidsmakers te informeren over de bedrijfsbeslissingen en realiteiten. Per product, materiaal en regio.”

 

Hoewel huishoudens nog altijd meer voedsel en drank kopen, daalt het aantal verpakkingen dat op onze stortplaatsen terechtkomt

 

Het grote publiek zal het niet verwachten, maar zelfs de verpakkingsindustrie ligt dus wakker van het milieu?

“Meer dan ooit. Daarom ook dat ons ledenaantal jaar na jaar stijgt. Terwijl twintig jaar geleden verpakkingen synoniem waren voor afval, zien bedrijven, consumenten en beleidsmakers nu veel meer de waarde ervan in. Door recyclage kan je verpakkingen immers opnieuw in de economie brengen, waardoor je minder nieuwe grondstoffen moet aanschaffen die onderworpen zijn aan de prijsschommelingen van de markt. Zowel ecologisch als economisch betekent dat dus winst. Zeker in Europa is dit een belangrijke ontwikkeling, aangezien we zelf over relatief weinig grondstoffen beschikken. Al onze leden hebben trouwens een eigen duurzaamheidscharter. Slim en innovatief omgaan met hun verpakkingen en afvalbeheer zijn daar een wezenlijk onderdeel van.”

Is het beginpunt niet dat we moeten streven naar ‘minder verpakkingen’?
“Oververpakking is vandaag al eerder uitzondering dan regel. Geen enkel merk of private label wil immers meer betalen voor een verpakking dan nodig. Een verpakking is er om een product te beschermen, zodat het veilig bij de consument raakt en lang bewaart. Waarom zit er een plastiekje rond een komkommer? Omdat ie dan twee weken langer in de winkel of bij de consument in de koelkast kan liggen. Als je het op die manier bekijkt, dan begrijp je ook dat verpakking kan helpen om voedselafval te voorkomen. Door koekjes per twee of per drie te verpakken, zorg je ervoor dat mensen meer tijd krijgen om ze op te eten. Meer en meer huishoudens bestaan vandaag uit één of twee personen. Die hebben nood aan kleinere volumes met dus kleinere verpakkingen. Het is ook op dat soort sociale en demografische ontwikkelingen dat verpakkingsproducenten inspelen.”

 

Oververpakking is vandaag al eerder uitzondering dan regel. Geen enkel merk of private label wil immers meer betalen voor een verpakking dan nodig

 

En hoe vertaalt zich dat dan op termijn?

“Zeker is dat er op de lange termijn niet minder maar meer verpakkingen zullen zijn. Met de stijgende wereldbevolking, neemt ook de nood aan goederen en voedsel toe. Bovendien groeien ook de middenklasse en dus de inkomsten aan en zet de verstedelijking zich verder. Dat alles betekent automatisch meer verpakkingen. We hebben er dus alle baat bij verstandig met onze grondstoffen en materialen om te springen. Macro-economisch zien we nu al dat de inspanningen van de voorbije decennia lonen. Hoewel huishoudens nog altijd meer voedsel en drank kopen, daalt het aantal verpakkingen dat op onze stortplaatsen terechtkomt. Allemaal met dank aan recyclage.”

België is een van de Europese koplopers als het over recyclage gaat. Fost Plus gaat momenteel zelfs na of we nog meer verpakkingen in de blauwe zak kunnen steken. Dat staat in schril contrast met Oost-Europa waar nog veel ruimte voor verbetering is. Hoe kan Europa die kloof dichten? 

“Op 2 december lanceert Europa een nieuw pakket maatregelen dat de circulaire economie een duwtje in de rug moet geven. Omdat de verschillende lidstaten recyclage op een andere manier berekenen, is het moeilijk om de cijfers naast elkaar te leggen. Daarom pleiten we ervoor één eenvormige methodologie te introduceren. Sommige landen zullen hun resultaten daardoor zien dalen. Pijnlijk, maar noodzakelijk om daarna samen stappen vooruit te kunnen zetten. Toch hopen we dat Europa de nieuwe recyclagetargets niet te hoog legt. Niet alle materialen kunnen met de huidige technologiëen op een even ecologisch en economisch duurzame manier gerecycleerd worden. Bovendien is het economisch voor veel lidstaten nog altijd moeilijk. Het is niet de bedoeling dat de nieuwe maatregelen verder aan de competitiviteit van de lidstaten en onze bedrijven knagen.”

 

Niet alle materialen kunnen met de huidige technologiëen op een even ecologisch en economisch duurzame manier gerecycleerd worden

Wat mogen we in de toekomst nog verwachten? 

“Bedrijven blijven experimenteren, bijvoorbeeld met slimme verpakkingen via nanotechnologië, waarbij een chip aangeeft of een product nog eetbaar is en/of waarmee je kunt achterhalen in welke levensfase een product zich bevindt. Er gebeurt ook veel onderzoek naar nieuwe verpakkingsmaterialen, zoals bioplastics, vervaardigd uit natuurlijke producten als biomassa, champignons of bamboe. Tot slot zijn er een hele reeks ontwikkelingen van buitenaf die impact hebben op de sector. Demografische ontwikkelingen, zoals eerder aangehaald, maar ook economische verschuivingen of nieuwe business modellen. E-commerce bijvoorbeeld zorgt ervoor dat er andere en meer transportverpakkingen nodig zijn. Ik ben ook benieuwd naar wat de impact van 3D-printingtechnologie op verpakkingen en supply chain zal zijn.”