Vroeger een kleine bakstenenarbeiderswoning met de hand gebouwd, nu een villa met allerlei kranen en duurzame materialen. De manier waarop gebouwen tegenwoordig worden opgetrokken heeft nog weinig uitstaans met de manier waarop pakweg twintig jaar geleden gebeurde. “De eisen van de bouwheren zijn altijd maar strenger geworden.”

Waar vroeger zes maanden werd gebouwd aan één woning, is het tegenwoordig bijna mogelijk om in die tijdspanne een hele wijk neer te poten. Hoe sterk de bouwtijd precies is gedaald is moeilijk te zeggen, maar dat het stukken sneller gaat, staat volgens hem buiten kijf: “Het is lastig te vergelijken”, zegt Dries Van Haut van Sigma, de federatie van vertegenwoordigers van bouwmateriaal. “Omdat ook de eisen van de bouwheren altijd maar strenger zijn geworden, maar graafbakken zijn groter geworden, de gewichten die kranen kunnen torsen zijn groter geworden en zowat alle machines doen hun werk nu veel sneller dan vroeger.”

Analyse met drones
Dat alles begint al bij de voorbereiding. Waar terreinanalyses vroeger door landmeters met de hand werden gedaan, gebeurt dat nu steeds vaker met drones. Die kunnen een heel het terrein in een keer opmeten. “Prefabbeton heeft daarnaast ook een enorme evolutie ondergaan”, volgens Van Haut. “Vroeger ging het over heel simpele vormen die op voorhand werden gegoten. Nu worden er uiterst complexe structuren gemaakt die als een meccano in mekaar schuiven. Dat verkort de bouwtijd natuurlijk flink.”

Betonmixer vs. kraan
De vraag naar steeds snellere uitvoeringstijden neemt toe. Commercieel directeur Rudi Vereecke van de Oostendse bouwgroep Verhelst heeft dat al lang in het oog. “Voor ongeveer alle bouwheren is snelle oplevering tegenwoordig heel belangrijk”, zegt hij. “Kranen van zes à acht ton, dat vind je bijna niet meer, dat zijn exemplaren van twaalf à zestien ton geworden.” Hoe sneller de kranen hun lading omhoog halen, hoe populairder. En de betonmixer hoeft niet meer te wachten op de kraan, want het is meestal andersom.

 

Kranen van zes à acht ton, dat vind je bijna niet meer, dat zijn exemplaren van twaalf à zestien ton geworden – Rudi Vereecke

 

Overall vol olie = verleden tijd
Achter die snelheidsdrang zit uiteraard een logische, economische redenering. Vereecke: “Hoe sneller een gebouw klaar is, hoe beter voor de aannemer. Ultramoderne, snelle machines zijn zelden het goedkoopst, maar die meerkost verdien je op termijn terug door wat je uitspaart aan uurlonen.” Tegelijk met de gestegen performantie, werd het onderhoud een stuk ingewikkelder. “De mecanicien met een overall vol olie is een relikwie van het verleden”, zegt Van Haut. “Het eerste wat die nu doet, is zijn laptop openen.”

Hybride graafmachines
Krachtigere en slimmere machines, zoveel is duidelijk. Maar net zoals in veel andere sectoren, is ook in de bouw het milieubewustzijn er met reuzensprongen op vooruit gegaan. Zo zijn de eerste hybride graafmachines gesignaleerd. Telkens als de arm van de bak naar beneden gaat, wordt die energie gerecupereerd, ongeveer net zoals een hybride wagen remenergie kan recupereren. Die energie wordt dan gebruikt om de machine te laten zwenken.

 

Prefabelementen hadden vroeger heel simpele vormen, nu zijn dat zeer complexe structuren die als een meccano in mekaar schuiven – Dries van Haut

 

Brandstof groot issue
“Het brandstofverbruik, was vroeger totaal geen issue bij kopers, maar is tegenwoordig een groot aandachtspunt”, aldus Van Haut. “De fabrikanten van de machines moeten nu aan zware emissienormen voldoen. Daardoor is ook de uitstof van fijn stof en stikstofoxiden sterk gedaald.” Alternatieve brandstoffen, zoals gas en waterstof, verschijnen stilaan ook op het toneel. “Dat staat nog in de kinderschoenen, maar het staat er ongetwijfeld aan te komen.”

Sla verloren energie op
Die trend zet zich verder op allerlei terreinen. Vereecke ziet al regelmatig bouwwerven waar zonnepanelen liggen om stroom te voorzien. “Er zijn ook al stroomgroepen die draaien op aardgas in plaats van diesel”, zegt hij. “Nog een voorbeeld is de trend van de battery packs. Een stroomgroep verbruikt altijd energie, ook op de momenten dat de kraan geen stroom vraagt. Wel, zo’n battery pack is in staat om die ‘verloren’ energie op te slaan om later te gebruiken. Je kan die dan bijvoorbeeld inzetten voor de verlichting van de werf ’s nachts, of voor camerabewaking.”

Comfort boven
En hoewel de machines misschien groter en sterker zijn geworden, mogen ze niet als oncomfortabel worden bestempeld. Twintig jaar geleden werd nauwelijks over ergonomie en comfort gesproken, maar die tijden zijn voorbij. Van Haut: “Zo’n machinist zit de hele dag in zijn machine, dat moet met enig comfort gepaard gaan. Vaak krijgt de bestuurder van de machine ook inspraak in wat er wordt aangekocht. Dus zien we nu mp3-spelers opduiken, ruimte voor de koelbox, geveerde stoelen… Voor de baas is dat trouwens ook goed, want wie comfortabel kan werken, zal beter werken en productiever zijn.”