Soms wordt gedacht dat innovatie alleen voor hightechondernemingen is, maar dat is niet zo. De Vlaamse regering wil alle bedrijven bereiken en zeker de kleine en middelgrote ondernemingen. Minister van Innovatie Ingrid Lieten (voormalig, red.): “Als een kmo met een technologisch probleem kampt, moet ze gewoon contact opnemen met het Instituut voor Wetenschap en Technologie (IWT). Dat stuurt dan een adviseur ter plaatse om het probleem te omschrijven en het bedrijf met de juiste dienst in contact te brengen.” Volgens Lieten moeten we er voor zorgen dat onze bedrijven nog een stapje verder zetten. “Tot nu toe waren bedrijven vooral bezig met procesinnovatie. Hoe kunnen we nog efficiënter werken en goedkoper worden? Maar dat gebeurt ook elders en is dus geen garantie op succes. Dus moeten we meer inzetten op productinnovatie.”

Hebben de crisisjaren een grote impact gehad op de innovatie-inspanningen van de bedrijven?
“We hebben een dip gekend in 2008-2010. Maar vanaf 2011 heeft de Vlaamse overheid meer geïnvesteerd en is de privésector gevolgd.

 

Soms wordt gedacht dat innovatie alleen voor hightechondernemingen is, maar dat is niet zo

 

Beleid voeren, is keuzes maken. Welke sectoren wil de Vlaamse overheid bij voorrang ondersteunen?
“We kunnen niet alles ondersteunen. Dus moeten we keuzes maken. We hebben daarbij gekozen voor zaken die aansluiten bij maatschappelijke uitdagingen, die opportuniteiten inhouden voor onze bedrijven. Denk maar aan de eco-innovatie, met alles wat te maken heeft met zuivere lucht en zuiver water. Of aan duurzame energie met alles rond de productie van hernieuwbare stroom en energiebesparing. Voorts aan de zorgsector, die kan inspelen op de vergrijzing van de bevolking, bijvoorbeeld door nieuwe testmethodes, die ervoor zorgen dat medicijnen sneller op de markt kunnen komen, of aan het ontwerpen van nieuwe hulpmiddelen. Tenslotte is ook de omvorming van de economie een prioriteit. Daar voegen we nog sociale innovatie aan toe, voor alles wat niet technologisch van aard is, zoals nieuwe vormen van werken of wonen. We willen projecten opzetten die na een tijdje op eigen kracht kunnen verder leven.”

De Vlaamse overheid heeft ook ingezet op de auto-industrie. Intussen is Opel vertrokken en dooft Ford Genk stilaan uit. Was de ondersteuning dan
wel terecht?
“Zelfs na het vertrek van Opel en Ford blijft de auto-industrie belangrijk. Veel kmo’s zijn actief in de toelevering. Zij moeten zich bij internationale tenders kunnen meten met hun buitenlandse concurrenten als ze hun contracten bij de constructeurs willen behouden. Dus moeten we hen ondersteunen.”

 

We moeten ervoor zorgen dat de innovatie-initiatieven van onderaf komen, van bedrijven en wetenschappers

 

Investeert de overheid vooral in fundamenteel of in toegepast wetenschappelijk onderzoek?
“We doen beide, waarbij we trachten om een verdeelsleutel te hanteren van 45 procent voor fundamenteel onderzoek en 55 procent voor toegepast onderzoek. Het fundamenteel onderzoek blijft belangrijk. Dit is de aanvoer op langere termijn voor innovaties. Daarmee stoppen, snijdt de toekomst weg. Het fundamenteel onderzoek kreeg in 2012 14 miljoen euro aan bijkomende middelen via het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek. In 2013 kwam er 2 miljoen euro extra bij. Maar we moeten daarbij wel zorgen dat het fundamenteel onderzoek een verlengde krijgt en het dus ook wordt ingezet voor concrete toepassingen. Ik hecht veel belang aan wat iets bijdraagt aan de maatschappij. Het mag niet eindigen bij een publicatie in het blad Nature. Daarom moeten we zorgen voor een push van de wetenschap naar de bedrijven toe.”

Een hele waslijst van instituten en instellingen is bezig met innovatie. Moet dat niet worden gestroomlijnd?
“Ik moet me hier vaak tegen verdedigen. We moeten ervoor zorgen dat innovatie-initiatieven van onderaf komen, van bedrijven en wetenschappers. Liever dat dan ze te laten opleggen door de overheid. En dan mag je die initiatieven niet beknotten. Al zal er wel een tijd komen dat we zullen moeten consolideren.”

 

Zelfs na het vertrek van Opel en Ford blijft de auto-industrie een belangrijke sector

 

Hoe maakt u kmo’s attent op het aanbod?
“We werken met een gelaagde benadering. Eerst nodigen we ze uit voor een algemeen overzicht. Daarna kunnen ze zich inschrijven voor een programma van een week. Dat behandelt alle aspecten van innoveren. Hoe pak je het aan? Waar kun je subsidies krijgen?…. We zijn hier nu een half jaar mee bezig en de resultaten zijn goed. De tevredenheid bij de bedrijven ligt heel hoog. We merken ook dat ze de weg naar het IWT vinden. Als ze klagen, is het meestal nog over de procedure. Daarom hebben we besloten om die te vereenvoudigen.”

Strategische onderzoekscentra als Imec (micro-elektronica), VIB (biotechnologie) en Vito (allerlei) hebben de opdracht gekregen om hun onderzoek zelf beschikbaar te stellen bij de bedrijven. Heeft dat al resultaat opgeleverd?
“Er is veel belangstelling voor de werksessies van bijvoorbeeld Imec. Daaruit blijkt dat ondernemingen niet altijd de laatste vernieuwing nodig hebben, maar dat ze al geholpen worden met de technologie van de voorbije jaren.”